پروانه عبدالمالکی

در میان آثار ملاصدرا کتاب الشواهد الربوبیه فى المناهج السلوکیه   جایگاه ویژه ای دارد. اهمیت این اثر از آن جهت است که می توان   آن را خلاصه ای از آراء فلسفی و عرفانی ملاصدرا از کتاب اسفار که مفصل ترین اثر فلسفی ملاصدراست، دانست. نسبت میان این دو کتاب از نوع عموم و خصوص من وجه است،   بسیاری از مسائل مطرح شده در این دو کتاب به شکل متفاوتی بیان شده است. کتاب الشواهد الربوبیه یکی از متون برجسته فلسفی است که ملاصدرا در آن، اکثر آرای خود را با عباراتی روان   ، سلیس و جذاب، به طور مختصر و در برخی موارد به تفصیل بیان کرده است. ملاصدرا در این کتاب آخرین آراء و عقاید خود را نیز مطرح نموده است، همچنین، مطالبی در این اثر وجود دارد که در اسفار وسایر کتب مولف مشاهده نمی شود..کتاب الشواهد الربوبیه در پنج فصل اصلی به زبان عربی تالیف شده است. بسیاری از اندیشمندان و شخصیت‌های برجسته در تاریخ فلسفه و کلام اسلامی   از گذشته تاکنون به تحلیل و شرح الشواهد الربوبیه   پرداخته‌اند. از جمله حواشی حکیم ملا علی نوری، ملا هادی سبزواری و محمدرضا قمشه‌ای و... در   زمان ما اشخاصی همچون یحیی کبیر، جواد مصلح، حسن معلمی، علی بابایی، غلامرضا فیاضی، مرضیه اخلاقی به ترجمه و شرح این کتاب پرداخته اند.   امروزه یکی از بهترین شروح این کتاب ، مربوط است به استاد محمد حسین حشمت پور. متاسفانه، این شرح که در قالب تدریس الشواهد برای گروهی از دانشجویان و طلاب ارائه شده است، هنوز به صورت فایل های صوتی باقی مانده است و تقریر و تحقیق مکتوبی و قابل استفاده ای از آنها در اختیار نیست. رساله حاضر تلاشی برای حفظ آن شرح ارزشمند از طریق تقریر و تحقیق توضیحات استاد محمد حسین حشمت پور است.   

و استفاده مسئولانه از آن برای تبدیل ظرفیت فناورانه به قدرت بالفعل ملی است  

  توبه از بنیادی‌ترین مفاهیم تربیتی، اخلاقی و معنوی در قرآن کریم است که افزون بر بازگشت انسان از گناه، زمینه اصلاح رفتار، تقویت ارتباط با خداوند و بازسازی شخصیت اخلاقی او را فراهم می‌سازد. صحیفه سجادیه، به‌ویژه دعای سی‌ویکم، یکی از مهم‌ترین متوننیایشی در تبیین و بازآفرینی این مفهوم قرآنی است؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف اصلی شناسایی و تحلیل چگونگی بازتاب آیات و مضامین مرتبط با توبه در صحیفه سجادیه و تبیین ابعاد اخلاقی، تربیتی، معنوی و عرفانی آن انجام شد. این پژوهش از نظر روش، کیفی و تحلیلی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای و اسنادی است که در آن قرآن کریم و صحیفه سجادیه به‌عنوان منابع اصلی و تفاسیر معتبر، کتب علوم اسلامی و پژوهش‌های مرتبط به‌عنوان منابع تکمیلی بررسی شدند. در فرایند تحلیل، ابتدا آیات مرتبط با توبه و مولفه‌های اصلی آن، از جمله شناخت و اعتراف به گناه، ندامت، استغفار، امید به رحمت و مغفرت الهی، ترک گناه، عدم اصرار بر معصیت، عزم بر عدم بازگشت و بازگشت به سوی خداوند استخراج و طبقه‌بندی شد و سپس مضامین مذکور با فرازهای دعاهای امام سجاد(ع)، به‌ویژه دعای سی‌ویکم صحیفه سجادیه، به شیوه تحلیل محتوای کیفی و تطبیقی مقایسه گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که میان آموزه‌های قرآنی توبه و مضامین صحیفه سجادیه همسویی عمیق و چندلایه‌ای وجود دارد و امام سجاد(ع) مفاهیم قرآنی توبه را نه‌تنها در سطح واژگانی و محتوایی، بلکه در سطوح ساختاری، بلاغی، اخلاقی، تربیتی، معرفتی و عرفانی بازتاب داده و آنها را در قالب تجربه نیایشی و زیسته انسان مومن بازسازی کرده است. همچنین، نتایج نشان داد که توبه در صحیفه سجادیه فرایندی پویا و چندمرحله‌ای است که از بیداری و خودآگاهی آغاز می‌شود، با شناخت و پذیرش خطا، ندامت، استغفار و امید به رحمت الهی ادامه می‌یابد و در نهایت به ترک گناه، عزم بر اصلاح، جبران خطا و حرکت به سوی قرب الهی منتهی می‌شود. بر این اساس، توبه در اندیشه امام سجاد(ع) صرفاً عملی عبادی برای طلب بخشش نیست، بلکه الگویی جامع برای خودسازی، تقویت مسئولیت‌پذیری، کنترل نفس، پرورش فضایل اخلاقی، جلوگیری از یاس و بازسازی رابطه انسان با خدا، خویشتن و جامعه است؛ بنابراین، صحیفه سجادیه را می‌توان بازتابی عمیق و تربیتی از آموزه‌های قرآنی توبه دانست که با تبدیل اصول نظری قرآن به تجربه‌ای درونی و نیایشی، توبه را به فرایندی مستمر برای اصلاح و تعالی انسان تبدیل می‌کند.

ادبیّات، مولود شرایط اجتماعی و سیاسی زمانه خود است. بسیاری از حقایق اجتماعی یک ملّت، در آثار ادبی و هنری آن بازتاب می‌یابد. امروزه داستان، به‌ویژه داستان کوتاه، یکی از مهم‌ترین گونه‌های ادبی به ‌شمار می‌رود. با‌وجود ایجاز و محدودیت‌های ساختاری، داستان کوتاه از همان اصول و شیوه‌های بنیادین روایت‌پردازی که در دیگر انواع داستان وجود دارد، بهره می‌گیرد. ازاین‌رو، چگونگی چینش و کارکرد عناصر داستانی در داستان‌های کوتاه، زمینه‌ای ارزشمند برای تحلیل ادبی فراهم می‌آورد. «غسّان کنفانی» از برجسته‌ترین نویسندگان متعهّد به جریان مقاومت فلسطین بود که توانایی ادبی خود را در خدمت آرمان‌های ملّی و فرهنگ والای مقاومت فلسطین قرار داد. باتوجّه‌به‌ شمار فراوان داستان‌های کوتاه او، پژوهش حاضر دو داستان «المنزلق» و «العروس» را برگزیده است؛ آثاری که ارزش‌های انسانی و آزادی‌خواهانه را بازنمایی کرده و غربت، محرومیّت و آوارگی مردم فلسطین را به تصویر می‌کشند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی، عناصر داستانی به‌کار‌رفته در این دو داستان را بررسی و تحلیل می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کنفانی برای تحقّق اهداف هنری و فکری خود، از فنون و عناصر داستانی به‌گونه‌ای ماهرانه بهره برده است. راوی سوّم‌شخص در داستان «المنزلق» با آگاهی از رویدادهای بیرونی و اندیشه‌های درونی شخصیّت‌ها، از طریق توصیف‌های زنده و حنه‌پردازی‌های دقیق، آن‌ها را به خواننده منتقل می‌کند و راوی اوّل‌شخص نامه‌نگار در داستان «العروس» حس صمیمیّت را برای خواننده ایجاد می‌کند. انواع گوناگون کشمکش‌های ذهنی و فردی، همراه با بهره‌گیری موثّر از عنصر تعلیق، در رفتار و گفتار شخصیّت‌ها نمود می‌یابد. گفت‌وگو، چه به‌صورت تک‌گویی درونی و چه به ‌شکل گفت‌وگوی میان شخصیّت‌ها، یکی از مهم‌ترین ابزارهای روایت است که در تبیین درون‌مایه داستان و شخصیّت‌پردازی نقش اساسی دارد. لحن واقع‌گرایانه غسّان کنفانی، در کنار استفاده موثّر از نمادپردازی، از دیگر ویژگی‌های برجسته داستان‌نویسی او به شمار می‌رود. همچنین پرداختن به مسائل اجتماعی ناشی از سلطه استعمار و فضاسازی قدرتمند، از دیگر شاخصه‌های این داستان‌ها است.

هدف: هدف این پژوهش سنجش اثر بخشی آموزش سواد شبکه های اجتماعی بر جنگ شناختی دانشجویان دانشگاه رازی است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف جزء پژوهش­های کاربردی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش شبه آزمایشی، از نوع طرح پژوهشی پیش آزمون و پس آزمون است. برای تعیین نمونه مورد نظر از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شده است و در سال 1404- 1403 از میان دانشجویان 32 نفر انتخاب شدند و با استفاده از گمارش تصادفی، یک گروه به عنوان گروه کنترل و یک گروه به عنوان گروه آزمایش در نظر گرفته شده است. تعداد نمونه گروه کنترل 16 نفر و گروه آزمایش 16 نفر است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. یافته­ها: این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش سواد شبکه‌های اجتماعی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش توانایی دانشجویان در مقابله با جنگ شناختی داشته است. همچنین، تحلیل نتایج، تصویری پیچیده‌تر را آشکار ساخت. این مداخله آموزشی بر پنج مولفه (جستجو، انتخاب، ارزیابی، درک و تولید محتوا) از شش مولفه سواد شبکه‌های اجتماعی تاثیر معناداری نداشت. در مقابل، تنها مولفه‌ای که به طور معناداری تحت تاثیر آموزش قرار گرفت، بعد تعامل بود که نشان‌دهنده تغییر در رفتار اجتماعی کاربران در فضای مجازی است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش سواد شبکه‌های اجتماعی، توانایی دانشجویان را در مقابله با جنگ شناختی به طور مثبت و معناداری افزایش داده است. با این حال، تحلیل جزئی‌تر مولفه‌ها نشان داد که این تاثیر کلی، از بهبود مهارت‌های شناختی مانند جستجو، ارزیابی یا درک محتوا نشات نمی‌گیرد، چرا که مداخله آموزشی بر این ابعاد بی‌تاثیر بود. در مقابل، تنها مولفه‌ تعامل به شکل معناداری بهبود یافت. این یافته کلیدی بیانگر آن است که افزایش مقاومت دانشجویان در برابر جنگ شناختی، بیش از آنکه حاصل ارتقا توانایی تحلیل انتقادی محتوا باشد، ریشه در تغییر الگوهای رفتاری و تعاملات اجتماعی آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی داشته است. کلیدواژه­ها: جنگ شناختی، سواد شبکه‌های اجتماعی، آموزش سواد رسانه‌ای، تولید محتوا، دانشجویان دانشگاه رازی چکیده هدف: هدف این پژوهش سنجش اثر بخشی آموزش سواد شبکه های اجتماعی بر جنگ شناختی دانشجویان دانشگاه رازی است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف جزء پژوهش­های کاربردی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش شبه آزمایشی، از نوع طرح پژوهشی پیش آزمون و پس آزمون است. برای تعیین نمونه مورد نظر از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شده است و در سال 1404- 1403 از میان دانشجویان 32 نفر انتخاب شدند و با استفاده از گمارش تصادفی، یک گروه به عنوان گروه کنترل و یک گروه به عنوان گروه آزمایش در نظر گرفته شده است. تعداد نمونه گروه کنترل 16 نفر و گروه آزمایش 16 نفر است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. یافته­ها: این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش سواد شبکه‌های اجتماعی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش توانایی دانشجویان در مقابله با جنگ شناختی داشته است. همچنین، تحلیل نتایج، تصویری پیچیده‌تر را آشکار ساخت. این مداخله آموزشی بر پنج مولفه (جستجو، انتخاب، ارزیابی، درک و تولید محتوا) از شش مولفه سواد شبکه‌های اجتماعی تاثیر معناداری نداشت. در مقابل، تنها مولفه‌ای که به طور معناداری تحت تاثیر آموزش قرار گرفت، بعد تعامل بود که نشان‌دهنده تغییر در رفتار اجتماعی کاربران در فضای مجازی است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش سواد شبکه‌های اجتماعی، توانایی دانشجویان را در مقابله با جنگ شناختی به طور مثبت و معناداری افزایش داده است. با این حال، تحلیل جزئی‌تر مولفه‌ها نشان داد که این تاثیر کلی، از بهبود مهارت‌های شناختی مانند جستجو، ارزیابی یا درک محتوا نشات نمی‌گیرد، چرا که مداخله آموزشی بر این ابعاد بی‌تاثیر بود. در مقابل، تنها مولفه‌ تعامل به شکل معناداری بهبود یافت. این یافته کلیدی بیانگر آن است که افزایش مقاومت دانشجویان در برابر جنگ شناختی، بیش از آنکه حاصل ارتقا توانایی تحلیل انتقادی محتوا باشد، ریشه در تغییر الگوهای رفتاری و تعاملات اجتماعی آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی داشته است. کلیدواژه­ها: