تاریخ دفاع: 1405/7/29
دانشجو

رضا انصاری اردلی

دانشکده / گروه آموزشی علوم اجتماعی و تربیتی | گروه اقتصاد

بررسی اثر آزادی اقتصادی بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی با رویکرد پنل فضایی ایستا و پویا (مطالعه تطبیقی کشورهای توسعه یافته و درحال توسعه)

استاد راهنما علی فلاحتی
استاد مشاور آزاد خانزادی

چکیده

   سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از عوامل مهم رشد اقتصادی، انتقال فناوری و ارتقای بهره‌وری کشورهاست. آزادی اقتصادی می‌تواند با بهبود محیط کسب‌وکار، جذب سرمایه‌گذاری خارجی را افزایش دهد، اما شدت این تاثیر در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه متفاوت است. همچنین، وابستگی‌ها و سرریزهای فضایی میان کشورها بر جریان سرمایه‌گذاری خارجی اثرگذار هستند.   این پژوهش با هدف بررسی تاثیر آزادی اقتصادی بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و مقایسه این اثر در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه انجام شده است. همچنین، نقش وابستگی‌های فضایی و سرریزهای منطقه‌ای در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تفاوت عملکرد کشورها در بهره‌گیری از آزادی اقتصادی مورد ارزیابی قرار گرفته است. پژوهش حاضر کاربردی و توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌های 40 کشور منتخب شامل 20 کشور توسعه‌یافته و 20 کشور درحال‌توسعه طی دوره 2017 تا 2023 گردآوری شد. برای تحلیل روابط میان متغیرها و بررسی وابستگی‌های مکانی، از مدل‌های پنل فضایی ایستا و پویا و مدل دوربین فضایی (SDM)   استفاده شد. نتایج نشان داد آزادی اقتصادی در هر دو گروه کشورها اثر مثبت و معناداری بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی دارد. شدت این اثر در کشورهای توسعه‌یافته بیشتر است. آزمون‌های فضایی نیز وجود تعاملات و سرریزهای مکانی میان کشورها را تایید کردند و بیانگر اهمیت عوامل فرامرزی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی بودند. یافته‌ها بیانگر آن است که افزایش آزادی اقتصادی می‌تواند جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را تقویت کند. بهبود حقوق مالکیت، کیفیت حکمرانی و ثبات اقتصادی از عوامل موثر در این زمینه هستند. برای کشورهای درحال‌توسعه، اصلاحات نهادی و رفع محدودیت‌های ساختاری باید همزمان با گسترش آزادی اقتصادی دنبال شود. کلید واژه‌ها: آزادی اقتصادی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، اقتصادسنجی فضایی، کشورهای توسعه‌یافته، کشورهای درحال‌توسعه، سرریزهای فضایی.